واکاوی ابعاد دانش آموزش محتوای معلمان زبان انگلیسی و موانع زمینه ای توسعه حرفه ای مبتنی بر توسعه هوش مصنوعی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
زینب مهدوی
گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
طراحی و ادغام هوش مصنوعی مولد (AI) در توسعه حرفه‌ای معلمان زبان (TPD) در سال‌های اخیر توجه فزاینده‌ای را در محافل دانشگاهی به خود جلب کرده است. با این حال، میزان ضرورت سازه «دانش آموزش محتوا» (PCK) برای تسهیل طراحی و به‌کارگیری هوش مصنوعی در بافت آموزش زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی (EFL) در ایران، و نیز موانع بافتی که توسعه PCK را از طریق رویکردهای مبتنی بر هوش مصنوعی محدود می‌کنند، همچنان حوزه‌ای است که کمتر مورد پژوهش قرار گرفته است. پژوهش کیفی حاضر با هدف تعمیق درک از PCK در بافت آموزش زبان انگلیسی در ایران، از طریق انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ متخصص ایرانی، شامل مدرسان تربیت معلم، معلمان باتجربه شاغل و برنامه‌ریزان درسی، انجام شد.
تحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها به شناسایی دو مضمون اصلی و نه زیرمضمون منجر شد. مضمون اصلی نخست با عنوان «ماهیت و ابعاد دانش آموزش محتوای معلمان زبان انگلیسی در عصر دیجیتال» شامل پنج زیرمضمون بود: ۱- مؤلفه‌های بنیادین PCK، ۲- ماهیت موقعیتی و پویای PCK،۳- بُعد فرهنگ‌ویژه PCK، ۴-چالش‌های نوظهور در توسعه PCK، و ۵- ضرورت بازنگری و نوسازی PCK در عصر دیجیتال. در مقابل، مضمون اصلی دوم با عنوان «موانع بافتی توسعه حرفه‌ای تقویت‌شده با هوش مصنوعی» چهار زیرمضمون را دربر می‌گرفت: ۱- مقاومت فرهنگی و روان‌شناختی در برابر هوش مصنوعی، ۲- شکاف‌های زیرساختی و دیجیتال، ۳- نگرانی‌های اخلاقی، حقوقی و مرتبط با حریم خصوصی، و ۴-کاستی‌های موجود در سواد دیجیتال معلمان و حمایت‌های حرفه‌ای.
یافته‌ها نشان می‌دهند که معلمان زبان انگلیسی در ایران از پیش‌نیازهای اولیه لازم برای توسعه PCK برخوردارند، اما در به‌کارگیری این دانش برای پاسخ‌گویی به الزامات آموزش و یادگیری زبان مبتنی بر هوش مصنوعی با چالش‌های قابل‌توجهی مواجه هستند. این پژوهش با شناسایی و تبیین مقوله‌های لازم برای مفهوم‌پردازی PCK در بافت EFL ایران و نیز موانع بافتی بازدارنده توسعه آن، چارچوب مفهومی جامعی برای درک دانش آموزش محتوا ارائه می‌دهد. در پایان، پیامدهای پژوهش و جهت‌گیری‌های پیشنهادی برای مطالعات آینده نیز تشریح شده‌اند.
کلیدواژه‌ها
دانش آموزش محتوا ( PCK)
هوش مصنوعی مولد
معلمان زبان انگلیسی
توسعه حرفه ای
تحلیل تماتیک